Lion King in Kirstenbosch

De drie zwarte meisjes naast ons waren lange tijd stil. Ze zaten gezellig op een gewatteerde deken in het gras, dronken wijn uit zilverkleurige bekers en aten af en toe wat chips. Soms joelden ze mee met de rest van het publiek, maar dat viel niet op. Maar als de Bala Brothers op het podium verschijnen is er geen houden meer aan. Een van de meisjes met een zwart wit gestreept pof minirokje springt en danst en rent dan naar beneden om zich in de hossende meute voor het podium te begeven, en houdt ondertussen haar mobieltje op het podium gericht.

De Bala Brothers zijn drie zwarte zangers die onder begeleiding van een symfonieorkest balladen zingen. Ik kan niet navoelen wat de meisjes zo raakt. Maar de muziek maakt kennelijk wat los. Het is zwart voor het podium. Zoals het eerder wit was, toen het orkest met twee blanke popgroepen meespeelde. Ook het witte enthousiasme deed me niets.

Wie wel voor alles warm loopt is dirigent Richard Kock. Een grijzende zestiger met een maf blauw jack aan. Met Mister Bean-achtige mimiek praat hij de nummers aan elkaar: opera, blues, tango, hip-hop. Vooral Hollywood muziek doet het goed: nummers uit Pink Panther en de Circle of Life uit de Lion King vindt iedereen leuk. Grappige man die Kock, maar gelooft hij in wat hij doet? Of is hij een kat in nood, die aan populaire verwachtingen voldoet om te overleven?

Het is niet zo gek dat ik dit denk. We hebben net met Sjoerd Alkema gesproken. Hij is zelf dirigent en muziekpedagoog en zijn dochter speelt cello in het orkest. Sjoerd is grootgebracht met het klassieke repertoire, heeft veel orkesten gedirigeerd en musici opgeleid. Na afschaffing van de apartheid moest hij zich voordurend verantwoorden voor zijn “eurocentristische instelling”. Nu is hij noodgedwongen met vroegpensioen. De muziekopleidingen vallen nu onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Sport en Cultuur en worden geleid door managers die niet meer van muziek weten dan dat zwarten vooral van zang en dans houden. Van de 14 orkesten die hij onder zijn hoede had, zijn er nu nog 4 over. En de muziekopleiding is een chaos, sinds een Ghanees tot directeur werd benoemd. Helaas heeft hij geen verstand van muziek, aldus Sjoerd.

Het is stampvol op het grasveld voor het podium. Het publiek is enthousiast. En wat voor een muziek er ook komt, men blijft luisteren. Er lijkt een grote wil te zijn om iets te maken van het ideaal van de regenboognatie. Een van de zangers laat het publiek kiezen met welk nummer de groep zal vervolgen. Als hij dan afgaat op de hardste schreeuwers, zegt hij: kijk dit is nou echte democratie, door het volk voor het volk, zo zou het in de politiek ook moeten gaan. En zo gaat het natuurlijk ook, voegt hij er snel aan toe. En als er zich een polonaise slinger voor het podium vormt, probeert een blanke jongen met lang blond haar er zoveel mogelijk zwarten bij te betrekken. Dat lukt hem aardig. De wil is er. Al loopt ieder pas echt warm voor zijn eigen muziek.

Het concert vindt plaats in Kirstenbosch, een enorme botanische tuin aan de voet van Kaapstads beroemde Tafelberg. Als je naar boven kijkt zie je het rotsgebergte en beneden schitteren de witte flatgebouwen van Kaapstad. Zo rauw als het in de City is, met al het traliewerk voor de deuren, zo idyllisch is het hier. Duizenden planten. Bordjes die je aanmanen de planten vooral aan te raken en de bladeren tussen je vingers te wrijven, omdat het zo lekker ruikt. Met uitsterven bedreigde plantensoorten die het hier uitstekend doen. Medicinale planten, die Aids kunnen verzachten. Mannen achter kinderwagens, moeders met picknickmanden. Een Pakistaans homostel dat elkaar om de twee meter fotografeert. Meisjes die achter parelhoenders rennen. Verliefde stelletjes in het gras. Het gaat allemaal samen, niemand valt elkaar lastig.

Blanken geloven niet meer in de idylle. Slechts 37% van hen heeft vertrouwen in de toekomst, tegenover 75% van de zwarten. En twintig procent van de blanken verlaat het land omdat ze hier geen toekomst zien voor hun kinderen. Kan een witte dirigent daar nog wat aan doen? In ieder geval kan hij zwarte meisje laten gillen van enthousiasme.